Yeşil binalar ve yeşil rekabet

• Orhan Samast
• 04 Ekim 2010 Pazartesi
• 2718 defa okundu
• Yorum
• Yazdır
• PDF

Televizyonların çocuklara etkilerini sorgulayan bir araştırmada ise, televizyonun kanserden otizme kadar çok sayıda hastalığı tetiklediği açıklandı. Kozmetik ve cilt bakım ürünlerinin de kanser de dâhil olmak üzere birçok hastalığa sebep olduğu biliniyor.

Geçtiğimiz yıl Prof. Dr. Osman Müftüoğlu'nun, kablosuz modemin yaydığı manyetik dalgaların hamile ve 2 yaş altındaki bebekler için zararlı olduğuyla ilgili açıklaması aileleri tedirgin etti, küçük çocuklu ailelerin evlerinde bu konularda tedbirler almasına sebep oldu.

Yaşamın her alanında, artan zorunlu kimyasal kullanımı başta kanser olmak üzere birçok hastalığı tetikliyor. Sağlık Bakanlığının 2000-2006 yıllarını kapsayan bir çalışmasına göre, Türkiye'de 396 bin kanser vakası bulunuyor. Her yıl maalesef en az 140 bin kişi kanserden ölüyor, bu rakamın önümüzdeki 20 yılda 500 bine çıkacağı tahmin ediliyor. Her yıl ortalama 150 bin yeni kanser tanısı konuyor, yine 20 yıl içinde hasta sayısının 1,5 milyona ulaşacağı öngörülüyor.

Bir yandan sağlık alanında yaşanan bu tip problemlerin sayısı artarken diğer yandan da hastalıkları en aza indirmek için öncelikle gıdalarda "İyi Tarım", "Organik Ürün" gibi sertifakalandırmalara başlandı. Artık büyük marketlerde boy boy “İyi Tarım” reklamlarını görebilmek ve ayrı reyonlarda organik ürünleri bulabilmek mümkün.

Günümüzde firmalar çevre dostu ürün ve çözümler üretmek için daha fazla çaba gösteriyor ve teknolojiyi daha fazla kullanıyor. Yeşil teknoloji olarak adlandırılan çözümler yavaş yavaş hayatımızın her alanında karşımıza çıkmaya başladı. Bir otomobil firması iki yıl önce çevreye duyarlı otobüs geliştirdi. Belediyeler de çevreye duyarlılık konusunda geri kalmamak için personeline eğitimler veriyor ve yeni önemli kararlar alıyor. Bursa'nın E-Belediye ödüllü Nilüfer Belediyesi 50 dairenin üzerindeki sitelerde bahçe sulamasında kullanılmak üzere yağmur sularını depolama şartı, 3 dairenin üzerindeki apartmanlarda da bahçe ve ortak aydınlatma için güneş enerjisi kurma şartı getirdi.

Sağlık, gıda, ulaşım gibi sektörlerin yanı sıra yapı sektörü de "yeşil dönüşüme" liderlik yapmak için kendi içinde yarışıyor. Doğayla uyumlu yaşam, buna bağlı olarak oluşan mimari anlayış, mimarinin doğuşundan itibaren her zaman var oldu. İhtiyaçlar, bulunulan ortamın koşulları ve iklim verileri doğrultusunda mimari şekillendi ve büyüyerek yapı sektörü oluştu.

Ülkemizde de hızla büyüyen ve gelişen yapı sektöründe, mimari anlayıştan uzak “çarpık” diyebileceğimiz yapılaşma ve ihtiyaç duyulan malzemelerde kullanılan kimyasal maddelerin yoğun oluşu artık yeni mimari ve yaşam anlayışlarına ihtiyaç olduğunu ortaya çıkarmış durumda.   

Yeşil binalar teşvik ediliyor

Tüm dünyada yaşanan ekolojik sorunlar karşısında "Ekolojik Mimari" yaklaşımına duyulan ihtiyaçtan dolayı global sürdürülebilir bina çalışmalarını yaygınlaştırmak ve hız kazandırmak amacıyla Dünya Yeşil Bina Konseyi (World Green Building Council - WGBC) 1988 yılında kuruldu. Dünya Yeşil Bina Konseyi, Türkiye’de 2007 yılında kurulan Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği’ni Türkiye’nin ulusal yeşil bina konseyi ve resmi WGBC üyesi olması için destekliyor. WGBC dünyadaki yeşil bina konseylerinin oluşumunu tayin etme ve yönlendirme yetkisine sahip tek kuruluş.

Yapı sektöründe, ekolojik, yeşil, çevre dostu, doğayla uyumlu, gibi farklı isimler çok yoğun olarak kullanılıyor. Yeşil Binalar; zemin etüdleri yapılmış arazi seçiminden başlayarak yaşam döngüsü içinde değerlendirildiği, sosyal ve çevresel sorumluluklarla tasarlanan, iklim verilerine ve yerel koşullara uygun, bütüncül bir anlayışla ve ihtiyacı kadar tüketen, yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanan, doğal ve atık üretmeyen malzemelerin kullanıldığı sürdürülebilir ekosistemlere duyarlı yapılar olarak tarif edilebilir.

Yeşil yapılaşmaya yönelmek, bazı şirketler için sektöre liderlik ederek yaşam kalitesini artırmak, bazıları için ise sosyal sorumluluk projesi olarak da görülebilir.

ABD’de yayınlanan sektör raporlarına göre tasarım maliyetlerinde, binanın ne kadar yeşil tasarlandığına göre yüzde 1 – yüzde 10 arası bir maliyet artışı gözlendiği belirtiliyor. Yeşil Bina yaptırmak isteyenlere ilk yatırım maliyetini karşılamak üzere çeşitli teşvikler, fonlar verilmesi gerektiği de sivil toplum kuruluşları tarafından dile getiriliyor.

Yatırım ve maliyet açısından bakıldığında yeşil yapılaşmaya yapılan yatırımların uzun vadede yatırımcıya geri döndüğü söylenebilir. Yeşil Binalar, yapıldıktan sonra işletme maliyetlerinin düşük olması, enerji ve su tasarrufu yapılması, doğal malzemelerin kullanılması, daha sağlıklı bir ortam sunulmasından dolayı tercih sebebi olacaktır. Yeşil binaların iç hava kalitesi yüksek ve daha sağlıklı binalar olması sebebiyle daha hızlı kiralandığı ve satıldığı ifade ediliyor.

Ipsos tarafından hazırlanan ve Almanya, Fransa ve İngiltere'den 220 yatırımcı firmanın katıldığı bir araştırmaya göre, yakın gelecekte gayrimenkul yatırımlarının önemli bir bölümü sürdürülebilirlik ölçütlerini karşılıyor olacak ve yeşil binalar ayrı bir varlık türü olarak anılacak.

İngiltere merkezli Overseas Living dergisi tarafından düzenlenen “Lüks Yaşam Tarzı Ödülleri 2010’da VARYAP MERIDIAN “En İyi Gayrimenkul” ödülüne değer görülmesi buna somut bir örnek olarak gösterilebilir.

Son bir hafta içerisinde tüm televizyon ve gazetelerde reklamlarını izlediğimiz Ali Ağaoğlu son projesi MyWorld tanıtılırken, kurmaya başladığı yeni yerleşim yerinin kendi tabiriyle "yaşam merkezi"nin "Harcadığı tüm enerjiyi kendisi üretecek yüzde 20 daha az ücret ödenecek" sözü dikkat çekiyor. Ağaoğlu bu cümleyi reklamlarında özellikle kullanarak yeşil yaşam anlayışına verdiği önemi kamuoyuyla paylaştı. 

Bugün itibariyle Tarsus'ta ve Manisa'da devam eden projelerde 2 alışveriş merkezi, İstanbul'da 1 otel, 4 ofis binası, 2 rezidans projesi var. İstanbul Tuzla'daki Piri Reis Denizcilik Üniversitesi’nin tüm yerleşke binaları BREEAM sertifikası kriterlerine göre tasarlanıp yapılıyor. 2010 yılı sonuna kadar ülkemizde 10’dan fazla sertifikalı bina olacağı tahmin ediliyor.

Türkiye'de yeşil bina sertifikalı olarak yapılmış yapılara Redevco'nun BREEAM sertifikalı Erzurum Alışveriş Merkezi ve Ankara'daki GORDION Alışveriş Merkezi, Siemens'in Gebze’deki LEED sertifikalı binası örnek gösterilebilir. Ayrıca, yeşil bina standartlarına uygun iç yenileme işlemlerinden geçen binalar da var. Ümraniye'de bulunan binada Philips ve Unilever şirketlerinin bulunduğu katlar LEED sertifikasına sahip.

Geçtiğimiz hafta içerisinde gezme fırsatı bulduğum Ankara'nın ilk yeşil binasını yapan Eser İnşaat sahibi Can Adiloğlu da binayı anlatırken, seçilen malzemelerin enerji tasarrufuna katkısı, insan sağlığına etkisi, geri dönüşümlü olması, imalat esnasında oluşturduğu karbon ayak izi gibi kriterleri ön planda tuttuklarını, kullanılan doğal malzemeler ve teknolojinin başlangıçta maliyetleri biraz daha artırdığından bahsetti. Binadaki yapı malzemelerinin yanı sıra Halıların Isı ve ses yalıtımı sağladığı, insan sağlığına zararlı madde içermediği (GUT sertifikalı), geri dönüşümlü olduğu dikkatimi çekti.

Ankara'daki Yeşil Bina'nın tasarım ve yapım aşamalarında; yüksek performanslı, yenilenebilir ve sürdürülebilir sistemlerin kullanılması, bunların maksimum enerji verimliliği sağlayacak şekilde işletilmesi, yenilenebilir enerjinin izlenmesi ve LEED sertifikalı bir yapı olmasını hedefledikleri ve binanın yılsonuna kadar bu sertifikayı alacağı ifade ediliyor. 

Yeşil Binalar çok sayıda farklı değerlendirme sisteminde, farklı ölçüt üzerinden değerlendiriliyor ve sertifikalandırılıyor. Sertifika sistemlerinden en bilinenlerin Amerikan Yeşil Binalar Konseyi (USGBC) tarafından verilen LEED Sertifikası, bir Büyük Britanya organizasyonu olan Bina Araştırma Kuruluşu (BRE) tarafından verilen BREEAM sertifikası, ayrıca Alman Yeşil Bina Konseyi’nin yeni çıkardığı DGNB sertifikası da Avrupa'da yaygın olarak kullanılıyor.

LEED değerlendirme sistemi 1998 yılında yeşil binaları desteklemek ve değerlendirmek amacıyla Amerikan Yeşil Bina Konseyi tarafından oluşturulmuş bir çevre dostu bina sertifikasyon sistemi. Kuruluşundan itibaren 16 bin yeşil bina projesini değerlendirdi ve sertifika verdi. Bu sertifika sistemi sayesinde yeşil binaların performansı artırıldı, “yeşil”’in ne olduğu ölçüsü tanımlandı, yeşil rekabete teşvik edilmiş ve ülkeler arasında bilgi alışverişi sağlandı.

Değerlendirme Sistemi oluşturma çabaları

Ülkemizde, ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip eden Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği Bina Kodu ve Sertifikasyon Komitesi, önemli bir boşluğu doldurmak amacıyla, alanında uzman isimlerin danışmanlığında, ulusal koşullara uygun bir Değerlendirme Sistemi oluşturma çalışmaları yaptığını kamuoyuna duyurdu.

Tüm dünyada yeşil bina konularında birçok etkinlik düzenleniyor. Asya’nın en kapsamlı Uluslararası Yeşil Bina Konferans ve Fuarı 6 - 9 Ekim 2010 tarihlerinde Hindistan’da düzenlenecek. Yeşil Tesisler Konferansı ise 5 - 6 Ekim 2010 tarihlerinde İstanbul'da yapılacak ve konferansta "Sürdürülebilir Bir Çevre" ve "Yeşil İş Dünyasının Kuralları" tartışılacak.  

Yapı sektöründe bu gelişmeler yaşanırken yayıncılık sektöründe de yeşil bina konulu kitaplar, makaleler ve yayınlar hızla artıyor. Yeşil Bina Dergisi ve Yeşil Belediye Dergisi özellikle bu konuyu ele alan ilk süreli yayınlar durumunda. Doğal yaşam alanları için yeşil yapılar üreten şirket sahiplerini, yeşil yaşam bilincinin oluşması için çalışmalar yapan akademisyen ve Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği yetkililerini kutlamak gerekiyor.

Yeşil bir Türkiye dileğiyle,

Yararlı Bağlantılar:

• Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği: www.cedbik.org
• Yeşil Bina Dergisi: www.yesilbinadergisi.com
• Yeşil Tesisler Konferansı: www.yesiltesislerkonferansi.com
• Yeşil Bina Sitesi: www.yesilbina.com
• Eser Yeşil Bina: www.eser.com/yesilbina
• Dünya Yeşil Bina Konseyi www.worldgbc.org
• Alman Yeşil Bina Konseyi: www.dgnb.de
• İngiltere Yeşil Bina Konseyi: www.ukgbc.org
• İtalya Yeşil Bina Konseyi: www.gbcitalia.org
• Singapur Yeşil Bina Konseyi www.sgbc.sg
• Hollanda Yeşil Bina Konseyi www.dgbc.nl
• İspanya Yeşil Bina Konseyi www.gbcespana.com
• Polonya Yeşil Bina Konseyleri www.plgbc.org
• Avusturya Yeşil Bina Konseyi www.oegni.at
• Fas Yeşil Bina Konseyi www.moroccogbc.org