Fikirler açık inovasyonla değere dönüşüyor
Kitlelerin bilgeliğinden faydalanmak üzere yola çıkan Açık İnovasyon Platformu, www.acikinovasyon.com adresinde firmaları ve tüketicileri buluşturuyor. Tüketicilerin ürün, süreç, yönetim ve pazarlama inovasyonu konusunda fikirlerini alan platform, bu fikirlerin firmalar aracılığı ile hayata geçirilmesini sağlıyor.
Platformun en önemli özelliği fikirlerin böylesine açıkça paylaşıldığı bir ortamda, fikri mülkiyet haklarını korumak için özgün bir model geliştirebilmiş olması. Platformun Genel Müdürü Yakup Sezer açık inovasyon yaklaşımının sanılan aksine fikri mülkiyetin değere dönüşmesine olanak veren bir ortam olduğunu ifade ediyor.
Acikinovasyon.com nasıl bir platform?
Türkiye’ de inovasyon denilince akla ilk olarak ürün inovasyonu geliyor, bizim platformumuz şirket dışı kitleleri bir araya getiren ve şirketler için ürün hizmet inovasyonu, süreç inovasyonu, pazarlama inovasyonu ve problem çözme konularında fikirler/projeler üretilmesine imkan sağlayan bir araç. Artık tüketiciler edilgen bir yapıdan etkin bir yapıya doğru geçiş yapıyor, kimse sadece tüketici rolü oynamak istemiyor. Hem tüketici hem de üretici rolü üstlenen kitlelerin bilgeliğini kullanan bir platform Açıkinovasyon.com. Şirketlerin bireyleri iş ortağı kabul edip birlikte inovasyonlar geliştirdikleri bir yer burası.
Platform ne amaçla kuruldu?
Şirketlerin inovasyon kaynaklarını çeşitlendirmek ve artırmak amacıyla kurulu. Artık şirket içi kaynakların yeterli olmadığını görüyoruz burada inovasyon süreçlerine şirket dışındaki herkesi dahil etmesi onlara söz hakkı tanıması gerekiyor. Biz burada şirketlere kitlelerin bilgeliğinden yararlanma fırsatı sunarken bireylere de şirketlerin inovasyon süreçlerine dahil olma ve ödüller kazanma şansı tanımış oluyoruz. Gerekli şartlar oluşturulduğunda kitleler her konuda çözüm üretebiliyor. Bunun örneklerini platformda yaşadık, örneğin akaryakıt tüketim alışkanlığı ve aracı olmayan bir birey Petrol Ofisi için çok kaliteli ve yenilikçi bir fikir üretebiliyor. Bireylere gerekli ortamı sağlayıp, düşüncelerini değere dönüştürmesine imkan sağladığınızda başarılı sonuçlar elde ediyorsunuz.
Kurulan bu platformun işleyiş biçimi nasıl?
Öncelikle şunu belirtmeliyim ki burada şirketler proaktifler, yani kurumlar kendi ihtiyaçlarını analiz ederek kitlelerden hangi konularda fikir ve projeler talep edebileceklerini kendileri belirliyorlar. Sonrasında bireyler bu ihtiyaçlar üzerinde fikirler / projeler üreterek şirkete gönderiyorlar. Sonrasında şirket gelen fikirleri bir değerlendirme sürecine tabi tutarak uygulanabilir yenilikçi fikri belirliyor. Tabi en iyi fikir sahibi şirketin taahhüt ettiği ödülü de almış oluyor. Hem bireylerin hem kurumların karşılıklı fayda sağladıkları bir sonuca ulaşmış oluyoruz.
Şu anda kaç tane firma ve kişi olarak üyeniz var?
Sürekli olarak bireysel ve kurumsal üyelerimizin sayısı artıyor. Bugün için rakamlar şu şekilde; içinde yerli ve yabancı kendi sektörünün lideri ( Nokia, PO, Borusan Otomotiv, Avea, CarrefourSa, Danone, Aksa Akrilik vb.) 35 şirkete hizmet veriyoruz, Bireysel olarak 7.000 üyesi bulunuyor platformun, bu üyelerle bugüne kadar 23 farklı uygulama gerçekleştirdik ve üyelerimize 12.000 TL civarında ödül dağıttık.
Siz bu platformdan gelir elde ediyor musunuz? Nasıl bir gelir modeli kullanıyorsunuz?
Şirketler platformun sunduğu hizmetlerden yararlanmak için üye olmak ve üyelik ücreti ödemek durumunda. Çağrı sayısı, kullanıcı adedi, inovasyon danışmanlığı vb. özelliklere göre belirlenmiş farkı kullanım paketlerini satın alarak kullanıma başlayabilirler.
Fikirlerin mülkiyet haklarını nasıl koruyorsunuz?
Şirket olarak bireylerin fikri haklarını korumak için özen gösteriyoruz. Bu konuda Bilgi Üniversitesi Bilişim Enstitüsüyle birlikte çalışarak bir hukuki model geliştirdik. Geliştirdiğimiz hukuki model hem bireylerin hem de kurumların haklarını koruyan bir işleyiş var. Üzerinde tartıştığımız konu fikirler, projeler vb. entelektüel sermaye ürünleri olduğu için ve genelde herhangi bir devlet koruması, resmi koruma kanalları (patent, faydalı model vb.) ile korunmaması işimizi bir anlamda güçleştiriyordu. Fikrin kaynağı ve iletildiği yer olan şirket arasında düzenlediğimiz sözleşmeler ile alternatif bir koruma modeli üretildi. Bu modelde şirketler ödül vermedikleri hiçbir fikri kullanmayacaklarını taahhüt etmektedirler. Bireyler ise ödül aldıkları takdirde var olan bütün hakları şirketlere aktaracaklarını taahhüt etmektedirler. Bu şekilde fikirler şirketler tarafından bir anlamda ücreti karşılığında satın alınmış oluyor, eğer ödül yoksa bütün hakları o fikri üreten kişide kalmaya devam ediyor.
Sizce açık inovasyon kavramı ile telif ve fikri mülkiyet hakları çelişiyor mu?
Açıkinovasyon kavramı bilginin geniş bir tabanda yayılımına imkan sağlıyor. İhtiyaç duyulan bilginin ortaya çıkarılması ve transferinde önemli bir model. Eğer fikri mülkiyet hakları konusunda doğru bir model ve güven ortamı oluşturulursa Açıkinovasyon kavramı bireylerin entelektüel sermayelerini değer dönüştürmeleri için bir fırsat sunuyor. Hayata geçirilmeyen fikir başarılı sonuçlar doğurmayacağına göre fikirlerin özgürce paylaşılmasına imkan sağlayan gerekli hukuki altyapısı oluşturulan bir Açıkinovasyon ekosistemi kesinlikle bir çelişki oluşturmaz. Ülkemizde sürekli fikrim çalınır korkusu var, bu nedenle insanlar birbirleriyle fikir paylaşımında bulunmaktan kaçınıyorlar. Dolayısıyla gerekli kaynak bulunamayınca o fikirler ölüyor çok azı hayata geçirilebiliyor. Biz öncelikle kitlelerin fikirlerinin çalınması konusunda şüphe duymadan fikir paylaşımında bulunabilecekleri bir platform oluşturduk.
İnternet fikri mülkiyet ve telif haklarına nasıl bir boyut getirdi?
İnternet bilginin serbest dolaşımını ve istenilen bilgiye kolayca ulaşabilmeyi sağladı. Dünyamız bugüne kadar görmediği bir biçimdi dijitalleşiyor ve hayat bilgisayar ekranlarına doğru hızlı bir şekilde kayıyor. Bununla birlikte insanlar daha paylaşımcı oluyor ve bilinen paylaşım platformlarında fikirlerini, fotoğraflarını, hayatlarına dair ne varsa paylaşıyorlar. Burada internetin kendi kurallarını ürettiğini de görebiliyoruz. Müzik endüstri ciddi bir dönüşüm ile karşı karşıya. İstediğiniz herhangi bir şarkıyı saniyeler içerisinde kendi bilgisayarınıza indirebiliyor ve ücretini ödemeden kullanabiliyorsunuz. Bu bir risk oluştururken Apple bu konuda kuralları yeniden yazabildi. Itunes üzerinde küçük ücretler karşılığında istediğiniz şarkıyı Ipod’unuza indirmenize izin verdi ve bu sayede başarılı bir iş modeli üretti. Her bir sorunun bir şekilde çözümü var internette. Fikirlerin çalınması tartışırken bunu korumanıza izin veren Tasdix gibi teknolojiler üretildi. Burada sorunu kökünde incelemek ve çözmek daha önemli. İnsanlar eğer diğer insanların haklarına, emeklerine saygı gösterebilmeyi öğrenebilirse, bu bilinç kazanılabilirse, bu tarz sorunları daha az konuşuyor olacağız.
Siz fikirlerin paylaşılması ile hakların korunması konusunda neler düşünüyorsunuz?
Fikirlerinin paylaşılmaması o fikrin türü ve ulaşılmak istenilen sonucu ne olursa olsun başarısız sonuçlanmasına sebep olabilir. Fikirlerinin yeterli güven ortamı oluşturulacak paylaşılması ve paylaşıldıkça değerinin, veriminin artması gerekmektedir. Hiç birimiz bir fikri tek başımıza sonuca ulaştıracak kadar güçlü değiliz. Mutlak bir şekilde diğer paydaşların ya da çevrenin sürecin içine katılması gerekiyor. Bir de fikrin değerinin başlangıç aşamasında ne olduğunu kestirebilmek çok zor. Fikri bulmaktan çok daha meşakkatli ve sıkıntılı bir süreç ise onun uygulamaya dönüştürülmesi. Uygulanmayan her fikir bir anlamda değersiz olabiliyor.
