Şirketiniz için SOA - 2 Servis Odaklı Dizayn Prensipleri
-
MAKALE
-
Konuk Yazar
-
28 Nisan 2011 Perşembe
-
- Yazdır
-
PDF
Servis odaklılık, bir dizi dizayn prensibinin uygulanmasını birlikte getirir. Bu yazının amacı her ne kadar bu prensiplerin detaylarına girmek olmasa da konunun daha iyi anlaşılması açısından genel kabul görmüş bir dizi prensibe değinmekte fayda var.
- Servis Sözleşmeleri (Service Contracts) : Servisler amaçlarını, sundukları yetenekleri, servisin nasıl kullanılacağı, mesaj yapılarını ve diğer özelliklerini gösteren bir servis sözleşmesi ile sunarlar. Bir servisi kullanacak her türlü servis istemcisi bu sözleşmeye göre hareket eder. Servis sözleşmeleri istemciler tarafından kolayca yorumlanabilir ve standart şekilde olmalıdırlar.
- Gevşek Bağlanım (Loose Coupling): Servis istemcilerinin servise olan bağımlılığı sadece servis sözleşmesinedir. Servisin iç işleyişinin nasıl olduğu, nasıl gerçekleştirildiği servis istemcilerini bağlamaz. Bu ilke gevşek bağlanım olarak adlandırılır.
- Kavramsallaştırma (Abstraction – Conceptualization): Kavramların, özelliklerinin ve davranışlarının tanımlanmasına biz kavramsallaştırma diyoruz. Bir başka deyişle kavramsallaştırma, bir servisin, servis olmasını sağlayan şeylerin tanımlanmasıdır diyebiliriz. Kavramsallaştırma yapılırken servis isimlendirmesinin ve servis içerisinde tanımlanan yeteneklerin birbirleriyle uyumu da (cohesion) son derece önemlidir. Bir servisin tanımlanması esnasında (encapsulation) yine servis istemcilerini ilgilendirmeyen gereksiz ayrıntıların sözleşmeye konmaması (information hiding) dikkat edilmesi gereken bir başka husustur.
İyi tanımlanamamış servislerin ideal formlarına kavuşuncaya kadar değişiklikler görmesi beklenen bir durumdur.Bu sebeple tanımlamalar dikkatlice ve ideal durumlarına göre yapılmalıdır.
- Yeniden Kullanım (Reuse): Çalışma mantığı servislere ve operasyonlara dağıtılarak yeniden kullanımlarının özendirilmesi
- Keşfedilebilirlik (Discoveribility): Servis sözleşmeleri kullanımı beklenen hedef kitle tarafından kolayca erişilebilir olmalıdır. Bu nedenle, servis sözleşmeleri hedef kitle tarafından erişilebilen servis kayıt defterlerinde kayıt altına alınarak olası istemciler tarafından keşfedilebilmesi sağlanır.
- Otonomi (Authonomy): Servisin yeteneklerini kesintisiz ve güvenilir bir şekilde sunabilmesi için kullandığı kaynaklar üzerinde tam otoritesi olmalıdır.
- Birleştirebilirlik (Composibility): Servisler başka büyük problem çözümlerinde kullanılabilirler. Bileşimin boyu ve büyüklüğüne bakılmaksızın servisler aktif çözüm bileşenleri olarak tüketilebilirler.
- Durumsuzluk (Statelesness): Durum servis operasyonlarının aynı istemci tarafından ardışıl kullanıldığı durumlarda iki operasyon kullanımı arasında istemci kullanımına özel verilerin saklanmasına verilen addır. Bu, servisin çalışırlığını ve genişleyebilirliği etkileyebileceğinden servislerin mümkün olduğu kadar durumsuz tasarlanması gereklidir.
.jpg)
SOA prensipleri sadece teknoloji odaklı düşünülmemelidir. Yukarıda geçen tüm prensipler iş dünyası da dahil etkileşim içerisinde bulunan nesnelerin bulunduğu her ağ için uyarlanabilir ve kullanılabilir prensiplerdir.
İş Yaşamında Servis Odaklılık
Yüksek düzeyde iş uzmanlığı gereksiniminin olduğu bir çağda yaşıyoruz. Şirketlerin temel işlevlerine daha iyi odaklanabilmesi için, "iş süreçleri içerisinde kendi alanları dışında kalan pek çok görevde bir iş ortağı ile hareket etmesi" genel kabul gören bir eğilim.
Bu eğilim özellikle üretim sektöründe yıllardır çok ağırlıklı olarak kendini göstermektedir. Aynı yöntem hizmet sektörü tarafından da daha sonradan takip edilmeye başlamıştır. Taşımacılıktan tutun da insan kaynakları yönetimine kadar pek çok alanda iş ortaklarından alınan uzman taşeron ya da tedarik hizmetleri bugün şirketlerin iş süreçlerine çeşitli seviyelerde entegre olmuş durumda. İş süreçleriniz içerisindeki görevleri, alanında uzman bir iş ortakları ekosistemine dağıtmak, şirketinizin enerjisini ve konsantrasyonunu asıl değer yaratan işlevlerine kaydırması için mükemmel bir yol olduğu gibi, maliyetlerin düşürülmesi ve verim artışı için de aynı ölçüde önemlidir. Yeni başlangıç şirketleri için de çevrelerindeki bu ekosistemden faydalanmak, kendi bünyelerinde ancak çok uzun yıllar içinde edinebilecekleri mükemmel hizmet seviyelerini, başka şirketlerden hizmet olarak hazır halde alabilmeleri demektir.
.jpg)
Şirketler kendi iş süreçlerini dış kaynaklardan hizmet alarak optimize ederken, aynı zamanda başka şirket ve/veya bireyler açısından da hizmet sağlayıcı rolüne bürünmektedirler. Şirketlerin iş ortakları, müşterileri, devlet gibi ortam düzenleyiciler ve diğer partiler ile olan ilişkileri hizmet alıp vermeye dayanan bir çeşit ağa benzetilebilir.
Tek bir şirket perspektifinden bakıldığında çok daha karışık bir ağ modeli yine şirketlerin iç işleyişinde de karşımıza çıkar. Bir şirket kendisini oluşturan iş birimleri ve bu iş birimleri tarafından yerine getirilen hizmetlerin bir toplamı olarak görülebilir. Bu hizmetlerden kimileri direkt olarak müşterilere sunulurken, belki sayıca çok daha fazlası da bu hizmetlerin yerine getirilebilmesi için gerekli olan hizmetler şeklindedir. Bir otomotiv firmasını ele alacak olursak bu firmanın en temel hizmeti satış ağı üzerinden müşterilerine araç sağlamak iken, bu hizmetin yerine gelmesi için şirketin iç dünyasında satış, tedarik, üretim, muhasebe ve daha pek çok iş birimi, çok sayıda karmaşık işlevler yerine getirmektedirler.
Bu hizmet alıp verme ilişkisinde, hizmeti sunan (kurum ya da iş birimi) perspektifinden dışarıya sunulan her yetenek, amaçları, standartları ve diğer özellikleri ile tanımlandığında iş servislerini oluşturur. İş yaşamında servis odaklılık şirket yeteneklerinin, nasıl gerçekleştirildiklerinden bağımsız bir düzeyde servisler olarak tanımlanması, yayımlanması ve tüm olası servis istemcilerine etkin bir şekilde sunulmasıdır. Bir iş birimi gibi belli bir perspektiften bakıldığında dış dünyaya sunulan yetenekler ve bu yeteneklerin yerine getirilmesi için gerekli destek yetenekleri, iş servislerinin kalbini oluşturur. Bu servislerin yazılımlar olarak tanımlanması da dijital iş servislerini oluşturmaktadır. Şüphesiz ki, iş servislerini dijital dünyaya taşımak, bir şirketin yeni dünyaya adaptasyonu için şarttır. Servis odaklı bir dönüşüm, şirketlere servislerini sınırsız sayıda kanaldan, sınırsız iş ortağı ve müşterinin hizmetine sunma kabiliyeti kazandıracaktır.
Yazının diğer bölümleri için aşağıdaki linkleri tıklayınız:
http://www.bilgicagi.com/Yazilar/5739-sirketiniz_icin_soa__1.aspx
http://www.bilgicagi.com/Yazilar/5743-sirketiniz_icin_soa__3_servis_tipleri.aspx
http://www.bilgicagi.com/Yazilar/5744-sirketiniz_icin_soa__4_stratejik_bir_yaklasim_olarak_soa.aspx
