Şirketiniz için SOA - 4 Stratejik Bir Yaklaşım Olarak SOA

• MAKALE
• Konuk Yazar
• 28 Nisan 2011 Perşembe
• Yorum
• Yazdır
• PDF

ÇS şirketi, şirketin bütününü oluşturan tüm iş bileşenlerini (yeteneklerini) tanımlamış ve kategorize etmiş olduğundan, ÇS şirketi üst yönetimi stratejik kararlar alırken, şirket iş modeli haritasından faydalanarak hangi iş bileşenlerine ve iş süreçlerine etki edeceklerini rahatlıkla görebilmektedir. ÇS şirketinde bir iş bileşeni altında yatan süreçler, iş servisleri bunları destekleyen yazılımlar ve altyapılar bilindiğinden yeni stratejilerin getireceği değişiklikler bütün birimler tarafından hızlı bir biçimde algılanmakta ve gerekli değişiklikler çok hızlı projelendirilip yerine getirilebilmektedir.

ÇS şirketi yöneticileri, iş servisleri ve iş süreçleri hakkında sürekli gözlem yapma ve performans indikatörlerini sürekli takip edebilme imkanına sahiptir. Örneğin geçen ay başında yapılan sipariş  alma sürecindeki iyileştirmenin, iş gücü üzerinde %10’luk bir tasarruf sağladığını görmek, şirket CEO’sunu oldukça neşelendirmiştir. İş süreçleri ve iş servislerinden toplanan bilgilerin, dengeli kurum karnesinde sürekli görünür hale gelmesi, personel performans takibini de son derece kolaylaştırdığından İnsan Kaynakları Müdürü de çok memnundur ve katıldığı tüm platformlarda geldikleri noktayı göğsünü gere gere anlatmaktadır.

 ÇS şirketinin müşterilerine ve iş ortaklarına sunduğu iş yetenekleri yazılım servisleri halinde kataloglandığından pek çok kurumsal müşterisi ve iş ortakları ÇS servislerini kendi sistemlerine entegre etmiş durumdadır. En büyük kurumsal müşterilerinin siparişlerini kendi sistemleri üzerinden açmaya başladığından beri satış departmanının yükü bir hayli hafiflemiştir. Bu müşteri hesabının yöneticisi sürekli yaşadığı telefon trafiği bittiği için çok mutludur, artık müşterisine sadece haftada bir kahve ziyareti için uğramaktadır.

ÇS iş servislerini self servis kanallarından müşterilerine aracısız sunmaktadır. Yeni hazırlanan cep telefonu yazılımlarını, sadece cep telefonu ara yüzlerinin tamamlanarak mevcut servisleriyle  bir ay gibi kısa bir sürede hayata geçmesi şirket CIO’sunu çok gururlandırmıştır.

CIO, tüm servislerin ESB üzeriden erişimine karar vererek ne kadar isabetli bir iş yapmış oldukları yeni muhasebe programının entegrasyonu sırasında bir kez daha görmüştür. Yeni muhasebe yazılımının servislerini, hızlıca kendi muhasebe servislerine adapte etmişler ve diğer yazılımların da hiçbir şeye dokunmamışlardır.

Stokların azalmasını takiben otomatik satın alma siparişlerinin açılır hale gelmesinden beri satın alma departmanı da, iş yükünü hafifletmiş,  Satın Alma Müdürü iki senedir ertelediği tatiline nihayet çıkabilmiştir.

Şirket CEO’su, geçen hafta akşam yemeğinde bir araya geldiği, aynı zamanda şirketin de VIP müşterileri arasında yer alan bir arkadaşının, şirketin Antalya şubesine girdiğinde kendisini karşılayan Özel Müşteri Temsilcisinin kendisi hakkında sahip olduğu bilgiler ve gösterdiği ihtimam karşısında nasıl şaşırdığını son yönetim kurulu toplantısında gururla anlatmıştır. CEO'nun arkadaşı elbette yeni hayata geçirdikleri sistemde, VIP müşterilerinin şubeye girişlerinde özel müşteri temsilcilerinin otomatik olarak uyarıldığı ve bilgilendirildiğini bilmiyordur.

                 Bu örnek daha da uzatılabilir. Ancak bu noktadan sonra  ÇS şirketini sizlerin hayal gücüne bırakırken,  tüm bunların bir şirket yaşamında kazara oluşabilecek bir durumlar olmadığını vurgulamam gerekiyor.  Hatta,  servis odaklı olmaya karar vermiş ve tüm yazımlarını modüler servisler olarak hazırlamaya karar vermiş bir şirketin bile, doğru strateji ile hareket etmemesi durumunda arzu edilen duruma ulaşamayabileceğinin altını çizmeliyiz. Böyle bir değişimi gerçekleştirmek, yüksek bütçeli IT yatırımları ve  “just do it” felsefesinden ziyade, doğru bir strateji çizmek  ve bu stratejiyi sabırla uygulamaya bağlıdır. Böyle bir stratejiyi oluşturmak için ise kabaca şu adımları önerilebilir:

1. Hedefin, gidilmek istenen noktanın belirlenmesi

Stratejik bir SOA programı oluşturmada ilk odaklanılacak yer teknoloji değil, iş modelidir. Şirket için idealize edilmiş bir iş modeli oluşturmak ilk adım olacaktır. Bunun için hali hazırda bulunabilecek endüstri modellerinden ve uzman danışmanlardan faydalanılarak özelleştirilmiş modeller oluşturmak gerekecektir. İş modeli şirketi oluşturan yeteneklerin iş bileşenleri şeklinde dekompozisyonu,  süreçler ve bunlar arasındaki ilişkiyi gösterir şekilde olmalıdır. Şirket için hazırlanacak bu idealize iş modeli yazılım, bilgi ve altyapı mimarilerine de yol gösterici olacaktır.

Bu idealize modeller için değer zinciri (value chain) analizleri şirketlerin en önemli süreçlerini, süreçleri oluşturan aktivitelerini (ve dolayısıyla iş servislerini) ortaya koymakta faydalı olacaktır. Ancak şirketlere daha bütünsel bakılmasına yardımcı olan ve tüm iş bileşenlerini (dışarıdan hizmet almak istencekler de dahil) ortaya koyacak, değer ağı (value net) gibi daha yenilikçi  yöntemler SOA ve servislerin daha rahat tesbiti açısından daha faydalıdır.

Örneğin IBM tarafından geliştirilmiş bir değer ağı yöntemi olan “Component Business Model” yaklaşımı, şirketi oluşturan iş bileşenlerini belirlemek ve kategorize etmekte yol gösterici olabilir. 

Şirket iş birimleri içerisindeki tüm yetenekler iş bileşenlerine ayrıştırılıp, bu yeteneklerin yerine getirilmesi için servis, insan kaynağı, iş süreçleri, bilgi modeli, olay- sonuç ilişkileri, teknoloji ve sağlıklı izleme ve geri bildirimler için indikatörler belirlenmelidir. Tabii bu iş bileşenleri için birer yönetişim modelinin oluşturulması da bu aşamada daha sağlıklı bir şirket için zemin oluşturur.

Tüm iş bileşenlerinde bahsettiğimiz detayda inilmesi elbette uzun bir zaman alabilir. Mükemmel form bir kerede yakalanamayabilinir. Dolayısıyla,  ilk adım öncelikle şirket yeteneklerinin ayrıştırılması olup, iş bileşenlerinin ve iş bileşenleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesidir. Bu temiz bir bakış açısı kazanmak ve yürünmesi  gereken yol için fikir sahibi olmak adına yeterli olacaktır.Detaylandırma çalışmaları diğer çalışmalar ile paralel bir şekilde , zamana yayılmış olarak yürütülebilir.

SOA’de amaçlarımızdan birisi İş ve Teknoloji uyumluluğunu yakalamak olduğundan iş servislerinin, iş bileşenlerininin bir parçası olarak belirlenmesi bu yolda çok önemli bir adım olacaktır.

 2. Mevcut Durumun, Bulunulan Noktanın Tesbiti

Mevcut iş, yazılım, bilgi ve altyapı mimarilerinizin anlaşılması ileriye doğru atacağınız adımların planlanması için gereklidir. Bir çok şirket mükemmel organizasyona ulaşmak için yıllardır kalite çalışmalarını aralıksız sürdürmekte olduğundan, şirketlerde kolaylıkla dokümante edilmiş iş süreçleri, iş tanımları, görev tanımları ve organizasyon yapısına erişmek mümkündür. Benzer dokümantasyona veri modelleri, yazılımlar ve altyapı içinde rahatlıkla erişilebilir.

3. Yol Haritasının Çizilmesi 

Hedef iş modellerinde, iş bileşenleri arasındaki bağımlılıklar ortaya konmuş olacaktır. IT bu noktada sıkı bir çalışmayla iş servislerindeki ortak noktaların tespitini yaparak ve kurumsal politikaları da göz önüne alarak gereken ortak servisleri tespit etmeli,  iş servislerinin oluşturulabilmesi için daha alt seviyedeki teknik servisler belirlemelidir. Alt seviyeli  servisler fazlaca abartmadan ilk geliştirilmesi düşünülen iş servislerini destekleyecek şekilde öncelikli olarak ele alınmalıdır.

İş servisleri arasındaki bağımlılıklar bilineceğinden ve gerekli alt seviye servisler de ortaya konacağından alternatif gerçekleştirim yolları da yaklaşık olarak belirlenmiş olacaktır. Bağımlılıkların ortaya konması doğru yol haritalarının oluşturulabilmesi için şarttır.

4. Planlama

Gereksinimler ve bağımlılıklar ile ortaya konan alternatif yollardan en akıllıca olanlarının bir plana oturtulması SOA programını hazır hale getirecektir. Politik ortam gereği aksi gerekmedikçe,  en bağımlı olunan servisler en öncelikli gerçekleştirilmelidir. Örneğin müşteri servisi ele alınmadan bir CRM uygulaması geliştirmeye çalışmak,  muhtemelen CRM projesinde çalışanları son derece zorlayacak, CRM projesinin tekrar tekrar ele alınmasını gerektirecektir.

Yazılımların servisler haline dönüşmesi  bir kerede olacak bir iş değildir; küçük ve dikkatli adımlar ile ilerlemek gerekmektedir. Bu dönüşüm esnasında, yeni servisler idealize edilmiş hedef duruma mümkün mertebe yakın hazırlanmalıdır. 

Başlangıçta küçük ama etkili gerçekleştirimler seçerek, sistemlerinizi servisleriniz için seçeceğiniz protokoller ile uyumlulaştırarak başlamak hazırlanacak servislerden maksimum fayda görülmesini sağlıyacaktır. Mevcut sistemlerinizin ideal servislere adaptasyonu, muhtemelen sıfırdan yazılacak servislere göre servis sayısını daha hızlı bir şekilde arttıracak ve SOA’den edinilecek faydaların da daha hızlı görünür olmasını sağlayacaktır.

Mevcut sistemlerin SOA dönüşümlerinde en sık yapılan hatalardan biri, mevcut sistemlerin ideal servislere adapte edilmeden, birebir servislere dönüştürülmesidir. İdeal durumuna ulaşmaya çalışan bir sistem üzerinde,  servisler arabirimleri ile birlikte değişeceğinden,  SOA’den bir fayda beklenemez. Aksine böyle bir yaklaşımla, SOA geleneksel yazılım geliştirme yöntemlerinden çok daha külfetli bir hale gelecektir. SOA analiz ve tasarım çalışmalarınızda biraz daha özenli olmanızı bekler, bu sebeple projelerde bu safhalara ayıracağınız zamanı daha dikkatli planlamalıdır.

Yukarıda saydığımız faktörler SOA’nin değerini hızlı bir şekilde göstermesi için zorluklar yaratsa da tüm şirketteki tarafların farkındalıkları sürekli bilgilendirme ile arttırılarak SOA programları için gerekli destek sağlanabilir. SOA yolculuğu yokuş çıkan bir kamyona benzetilebilir. Zor zamanlardan sonra yolculuk çok hızlı gitmeye başlıyacaktır.

Sonuç

Yeni nesil kurumsal mimarilerin başını çeken SOA ve beraberinde BPM, EDA gibi mimari stillerin çok daha yoğun bir şekilde uygulandığını görmeye başlayacağız. Bu yeni yaklaşımlar şirket içerisinde IT’nin yerini  oldukça etkilemekle birlikte, IT’nin iş geliştirme yöntemleri üzerinde de oldukça dramatik etkilere yol açacaktır ve açmaya başlamıştır.

Özellikle ülkemizde, servis odaklılık, popülerlik toz bulutu altında çok da fazla anlaşılamamış olsa da, giderek artan bir şekilde ve evrimleşerek hayatlarımızı etkilemeye, köklü değişimler yaratmaya devam edecektir. Servis odaklı dönüşümlerini tamamlayan şirketler, gelenekçi şirketlere göre çok daha hızlı hareket etme kabiliyetine kavuşacaklarından, gelecekteki market liderlerinin servis odaklı şirketler olacağını öngörmek yanlış olmayacaktır.

Başarılı bir dönüşüm yolculuğu dileklerimle.

Yazının diğer bölümleri için aşağıdaki linkleri tıklayınız: 

http://www.bilgicagi.com/Yazilar/5739-sirketiniz_icin_soa__1.aspx

http://www.bilgicagi.com/Yazilar/5741-sirketiniz_icin_soa__2_servis_odakli_dizayn_prensipleri.aspx

http://www.bilgicagi.com/Yazilar/5743-sirketiniz_icin_soa__3_servis_tipleri.aspx