İstanbul nasıl rekabetçi olur?
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanmakta olan Girişimci Bilgi Sistemi’nin (GBS) 23 Ekim 2008’deki tanıtım toplantısında (o dönemin) Sanayi ve Ticaret Bakanı Zafer Çağlayan, konuşması sırasında bazı verileri açıkladı...
*Türkiye’de 2007 sonu itibariyle 241 bin 104 birinci sınıf tüccar, 1 milyon 238 bin 440 ikinci sınıf tüccar, 530 bin 833 sermaye şirketinden oluşan, 2 milyon 10 bin 377 toplam girişimci vardı.
*2007'de 2 milyon 10 bin 377 işletme toplam 1,7 trilyon YTL'lik net satış hasılatı yapmıştı. 98 milyar YTL ticari kâr elde edilmişti. Kârlılık, ortalama olarak yüzde 6 olmakla birlikte, birçok sektörde bu oran yüzde 13-15’leri bulmuştu.
*Ar-Ge’ye özel sektör 2,2 milyar YTL'lik harcama yapmıştı. Girişimci Bilgi Sistemi bitirildiği zaman, bu rakamın hangi şirketler tarafından, ne oranda yapıldığı sistemde görülebilecekti.
Ülkemizin bu ilk Sanayi Envanteri’ni merakla bekliyoruz. Çünkü bizi TBV olarak ilgilendiren, bu envanterde bilgi ve iletişim teknolojilerinin (BİT) nasıl ve ne boyutta var olduklarını görmek... Bugüne kadar sadece tahminlere ve anket sonuçlarına bakarak durumunu tanımlamaya çalışan bu sektör, ilk kez, “gerçek” durumunu devletin resmi kaynaklarıyla görebilecek. Biz de BİT sektörü kullanımı hakkında nihayet, devlet eliyle sağlanan saydam ve sağlam verilere kavuşacağız.
GBS tanıtımının 2008’de basına yansıyan haberleri arasında bizi TBV olarak en ilgilendireni, İstanbul’la ilgili olarak yapılan ön-hesaplamaydı: “Türkiye genelinde elde edilen kârın yüzde 53’ünü alan İstanbul’un istihdamdaki payı yüzde 32.5, toplam Ar-Ge harcamalarındaki payı yüzde 37’de kaldı.”
Bu kâr, istihdam ve Ar-Ge harcamaları paylarının ne kadarının “resmen” BİT sektörüne ait olduğunu bilmiyoruz.
Ama acaba BİT sektörünün yapısıkullanımı, çalışma biçimi ve üretimi, başta İstanbul olmak üzere ülkemizin ekonomik büyümesinde ve kalkınmasında nasıl daha verimli hale getirilebilir? Ar-Ge’ye ve inovasyona daha odaklı bir BİT sektörü, büyüme ve kalkınmada nasıl daha güçlü bir itici güce dönüştürülebilir? Bunu sağlamak için neler yapılabilir?
Bu soruların bir numaralı yanıtı bence şu: Eğer İstanbul ilinde BİT kullanımını rakamlarla saptayabilirsek, bu kullanımın nicelik ve niteliğini ölçebiliriz. Bu rakamlar içinde bizi en çok BİT’le ilgili Ar-Ge ve inovasyon verileri ilgilendirecek. Çünkü BİT’in İstanbul iline katkısını anlayabilmemiz için BİT’in Ar-Ge ve inovasyonda “nerede” olduğunu hesaplayabilmemiz gerekiyor. Bu hesabı yapmadan “ileriyi” göremeyiz.
İşte bu fikrimizi bir projeye dönüştürdük. İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA), İstanbul ve yakın yöresinde kümelenen BİT sektörünün, İstanbul iline yaptığı ve yapacağı katma değere verdiği önemi yansıtan bir tutumla, Vakfımızla birlikte, BİT sektörü şirketi TAGES ve Sabancı Üniversitesi ortaklığında, TÜBİSAD’ın da katılımıyla bir İzleme Grubu oluşturulması için yönetsel ve finansal katkıda bulundu.
Resmi adı İstanbul Bilgi Toplumu İzleme Grubu (İBİTİG) olan bu girişime İSTKA her halde şu verilerden dolayı ilgi gösterdi?
*İstanbul, OECD’nin Global Ekonomide Rekabetçi Kentler Raporu’nda işgücü verimliliği ve satın alma gücü paritesine göre gelir açısından 78 metropol arasında 76. sırada
*Küresel kentler 2010 listesinde 65 kent arasında 41. sırada.
*İnovasyon Kentleri Dünya 2010 listesindeki 100 kent arasında yok.
*İnovasyon Kentleri-Avrupa listesinde 76. sırada.
*Global Finansal Merkezler listesinde 71. sırada.
İstanbul’u başka küresel ölçütlerde de benzer noktalarda görüyoruz.
O halde, özetlersek: Kentler, artık, fabrika bacalarıyla veya işçi nüfusuyla değil, yaratıcı kültürü (ve bunun içinde yer alan BİT’i) üretim niteliği ve niceliği ile ölçülüyor. Elbette, yüzbinlerce kent, bu özelliklerden yoksun. Ama yaratıcı kültürünü bir endüstriye dönüştürmüş kentler, bu özellikleriyle turizmden, hizmet sektöründen, bilişimden, bankacılık ve sigortacılıktan çok daha yüksek gelir sağlıyor. İstanbul’un da bu kentler arasında yer alması için ilk adım, BİT’in İstanbul’a sağladığı katma değerin nitelik ve niceliğini saptamak olacak. İstanbul’un bu alanlarda kalkınmasını sağlamak, İstanbul’un küresel rekabetteki konumunu da düzeltecek. Şehre “değer” katacak. Her türlü yatırıma daha cazip hale getirecek. İBİTİG ile bu yönde ilk adımı atıyoruz.
1. http://www.sanayi.gov.tr/NewsDetails.aspx?newsID=249&lng=tr
2. Radikal Gazetesi: 10 Kasım 2008. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalHaberDetayV3&ArticleID=907600&Date=14.12.2011&CategoryID=101
3. OECD Competitive Cities in the Global Economy http://www.oecd.org/document/2/0,3746,en_2649_34413_37801602_1_1_1_1,00.html#part_1_chapter_1
4. Global Cities Index 2010 http://www.foreignpolicy.com/node/373401
5. Innovation Cities 2010 http://www.innovation-cities.com/innovation-cities-top-100-index-top-cities/
6. Innovation Cities Europe 2010 http://www.innovation-cities.com/innovation-cities-europe-index-2010-european-city-rankings/
7. Global Financial Centers 2011 http://www.zyen.com/GFCI/GFCI%209.pdf
